Kineska komercijalna raketa ugrozila bezbednost Starlink satelita

Gornji deo kineske komercijalne rakete koja je lansirana početkom juna raspao se u svemiru. Ovaj incident je doveo do širenja otpada u frekventnom delu niske Zemljine orbite, gde se nalaze Međunarodna svemirska stanica (MSS) i značajan deo širokopojasne mreže Starlink kompanije SpaceX.

Raspad se dogodio ubrzo nakon što je raketa Zhuque-2E stigla u orbitu 9. juna sa dva satelita za direktnu komunikaciju sa mobilnim telefonima. To se verovatno desilo u trenutku kada je gornji stepen trebalo da izvrši manevar kontrolisanog sagorevanja radi bezbednog uklanjanja. Svemirske snage SAD potvrdile su ovaj događaj na sajtu space-track.org, koji vojska koristi za javno deljenje podataka o orbitama.

Procena broja fragmenata i potencijalne opasnosti

Svemirske snage SAD još uvek nisu dodale ove fragmente u zvanični katalog veštačkih svemirskih objekata. Iz kompanije za orbitalno izviđanje LeoLabs rekli su za medije da je ovaj incident verovatno generisao između 100 i 150 novih komada svemirskog otpada.

Drugi stepen rakete Zhuque-2E, koju je proizvela kineska kompanija LandSpace, u jednom komadu je imao dužinu između 8 i 9 metara i prečnik od 3,35 metra. Glavno telo gornjeg stepena rakete sada kruži na visini između 335 i 424 kilometra, pod nagibom od 54,5 stepeni u odnosu na ekvator.

Najviša tačka ove orbite ukršta se sa orbitom Međunarodne svemirske stanice. Ipak, aerodinamički otpor će brzo povući sve fragmente ispod visine na kojoj se nalazi MSS. Sa druge strane, ovaj otpad bi mogao da predstavlja veću pretnju za stotine Starlink satelita. To se posebno odnosi na novolansirane uređaje i one koji omogućavaju direktnu vezu sa pametnim telefonima, jer oni lete na nižim visinama od ostatka konstelacije Starlink.

Dobra vest je da je ova visina dovoljno niska da će atmosferski otpor uzrokovati da većina ostataka rakete Zhuque-2E ponovo uđe u atmosferu u roku od nekoliko meseci. Najveći deo materijala će sagoreti tokom tog procesa. Najgori scenario predstavljaju incidenti koji se dogode na visinama iznad 650 kilometara, gde je objektima potrebno nekoliko decenija ili duže da prirodno padnu nazad u atmosferu.

Trend rasta kineskog svemirskog otpada

Ovaj raspad predstavlja nastavak rasta kineskog doprinosa problemu svemirskog otpada. Nakon decenija ostavljanja istrošenih delova raketa u orbiti, operateri u većini zemalja danas ostavljaju dovoljno goriva za kontrolisan povratak gornjih stepena na Zemlju. Tela raketa koja pripadaju Rusiji i bivšem Sovjetskom Savezu čine najveći deo otpada u dugovečnim orbitama, a prate ih Kina i Sjedinjene Američke Države.

Međutim, dok ruski i američki brojevi opadaju ili stagniraju, masa kineskih raketnih tela u dugovečnim orbitama porasla je za više od 150 odsto u poslednjih pet godina. Ovi podaci potiču iz analize eksperta za svemirsku situacionu svest, Džima Šela. Ovaj porast se poklapa sa odlukom Kine da intenzivira lansiranja sopstvenih megakonstelacija koje su dizajnirane kao direktna konkurencija mreži Starlink.

Tela raketa predstavljaju najkritičniji izvor svemirskog otpada. Ona su uglavnom velika i masivna, često sadrže preostalo pogonsko gorivo i gasove pod visokim pritiskom koji mogu izazvati eksploziju. Ako se ostave u orbiti nakon otpuštanja tereta, ne postoji način da se njima manevriše ili da se daljinski uklone.

Kineska raketa Long March 6A ima posebno lošu istoriju, uključujući dve eksplozije koje su kontaminirale višu orbitu sa više od 1.000 fragmenata otpada, gde će ostati decenijama ili vekovima, objašnjava Ars Technica.