Ivan Mančić
Veštačka inteligencija dramatično menja način na koji se propaganda proizvodi i širi, pretvarajući društvene mreže u prostor u kojem je gotovo nemoguće izbeći manipulativni sadržaj. Kako navodi Axios, AI alati su učinili propagandu bržom, jeftinijom i daleko skalabilnijom nego ikada ranije, čime se menja sama priroda informacionog ratovanja.
Za razliku od tradicionalnih propagandnih kampanja koje su zahtevale značajne resurse i vreme, danas je moguće generisati stotine ili hiljade sadržaja, od slika i videa do memova i tekstova, gotovo trenutno. Rezultat je informativno okruženje u kojem se granica između autentičnog i veštački generisanog sadržaja sve više briše.
Suština promene leži u ekonomiji pažnje. Kako ističu analitičari, najvažnija valuta današnjeg interneta više nije informacija, već pažnja korisnika. AI omogućava proizvodnju sadržaja koji je vizuelno upečatljiv, lako razumljiv i dizajniran da brzo postane viralan.
Ovakav sadržaj često koristi pojednostavljene poruke i prepoznatljive vizuelne stilove kako bi dopreo i do publike koja inače ne prati političke ili društvene teme. Drugim rečima, propaganda više nije ograničena na informisane korisnike – ona cilja sve.
Od propagande do „slopagande“
U ovom kontekstu sve češće se koristi termin Slopaganda, koji opisuje novu vrstu propagande generisane uz pomoć AI-a.
Za razliku od klasične propagande, koja je bila relativno ograničena po obimu, slopaganda funkcioniše kroz tri ključne karakteristike: masovnost, brzinu i personalizaciju.
To znači da sadržaj može biti prilagođen specifičnim grupama korisnika, njihovim interesovanjima i već postojećim uverenjima, čime postaje znatno efikasniji u oblikovanju stavova i emocija.
Najkonkretniji primeri dolaze iz savremenih konflikata i političkih kampanja. Tokom sukoba između Irana i Izraela, društvene mreže su bile preplavljene AI generisanim sadržajem, od lažnih snimaka razaranja do viralnih animacija i memova koji su oblikovali globalnu percepciju sukoba.
Paralelno, političke kampanje širom sveta sve više koriste AI za kreiranje oglasa, analizu publike i proizvodnju sadržaja koji može brzo reagovati na aktuelne događaje.
Ova kombinacija brzine i skalabilnosti znači da propaganda više nije centralizovana aktivnost – ona postaje decentralizovana, stalna i gotovo nevidljiva u masi sadržaja.
Zašto je ovo problem: erozija poverenja
Najveći rizik nije samo u širenju netačnih informacija, već u eroziji poverenja u informacije uopšte. Kada korisnici više ne mogu pouzdano da razlikuju stvaran sadržaj od generisanog, dolazi do šireg fenomena – gubitka zajedničke realnosti.
Dodatni problem je što AI propaganda ne mora nužno biti potpuno lažna da bi bila efikasna. Često se oslanja na emocionalni uticaj, sugestiju i kontekstualnu manipulaciju, umesto na direktne neistine.
Rat za narativ
Ono što se danas dešava može se posmatrati kao prelazak iz klasičnog informacionog ratovanja u novu fazu – rat za pažnju i percepciju.
Države, političke organizacije, ali i pojedinci sada imaju pristup alatima koji su ranije bili rezervisani za velike medijske sisteme. Rezultat je hiperprodukcija sadržaja u kojoj kvalitet postaje manje važan od brzine i viralnosti.
Ako je propaganda nekada bila kampanja, danas je konstantan tok sadržaja. A u tom toku, najveći izazov više nije pronaći informaciju – već utvrditi da li je ona uopšte stvarna, prenosi Axios.
