Aleksandar Božović
Tim sa Harvard & Smithsonian Centra za astrofiziku i Univerziteta McGill u Kanadi uspeo je da locira poreklo jednog od najsvetlijih brzih radio bljeskova (FRB) ikada otkrivenih. Signal je došao iz galaksije NGC 4141, udaljene 130 miliona svetlosnih godina od Zemlje. Ovo je prvi put da je jedan ovakav snažan signal precizno povezan sa određenom lokacijom u susednoj galaksiji.
Brzi radio bljeskovi su izuzetno kratki i moćni talasi radio energije koji traju svega nekoliko milisekundi. Naučnici veruju da nastaju tokom ekstremnih događaja u svemiru, poput supernova koje iza sebe ostavljaju guste i snažno magnetizovane neutronske zvezde – magnetari. Ipak, pojedini istraživači nisu isključili ni mogućnost veštačkog porekla, odnosno signala koje bi mogla poslati napredna vanzemaljska civilizacija.
Otkrivanje porekla FRB signala
Signal otkriven u martu, nazvan FRB 20250316A ili „RBFLOAT“, potekao je iz pravca sazvežđa Velika kola. Precizno je lociran na periferiji galaksije NGC 4141, u oblasti veličine jednog zvezdanog jata. Za poređenje, većina ranije otkrivenih FRB signala dolazila je sa udaljenosti od milijardi svetlosnih godina, što ovu lokaciju čini „relativno bliskom“.
U otkriću je ključnu ulogu imao kanadski teleskop CHIME, specijalizovan za hvatanje ovakvih retkih bljeskova. Zahvaljujući novim „outrigger“ teleskopima postavljenim širom Severne Amerike, istraživači su mogli da precizno odrede tačnu lokaciju izvora, gotovo kao da „uoče novčić sa 200 kilometara udaljenosti“. Nakon toga, Naučni tim je uz pomoć svemirskog teleskopa James Webb (JWST) snimio infracrvene slike koje su otkrile slabi objekat nazvan NIR-1. On bi mogao biti crveni džin u završnoj fazi života, zvezda koja krije nevidljivog pratioca poput magneta, ili čak privremeni „odjek“ samog radio bljeska.
Iako je signal neverovatno snažan, naučnici naglašavaju da nema dokaza o postojanju inteligentnog obrasca ili poruke. Umesto toga, ovo otkriće predstavlja prekretnicu u istraživanju: sada je moguće ne samo detektovati FRB, već i pratiti njihovo poreklo sa preciznošću do pojedinačnih zvezda.
Kako navodi profesor Edo Berger sa Harvarda, mogućnost da se izoluju zvezde oko izvora FRB signala otvara novo poglavlje u potrazi za odgovorom na pitanje šta zapravo uzrokuje ove misteriozne kosmičke „bljeskove“. Bilo da su to umiruće zvezde, magnetari ili još nepoznati objekti, svako novo otkriće približava nas razumevanju jedne od najvećih svemirskih misterija današnjice prenosi MSN.
